Veiligheid

Veiligheid is voor ons een topprioriteit. De haven van Rotterdam biedt direct en indirect werk aan 181.220 mensen en bevindt zich in een regio waar veel mensen wonen. Veiligheid in de haven, voor werknemers en omwonenden is een basisvoorwaarde voor het functioneren en het mogen exploiteren van de Rotterdamse haven. Wij hebben hierin een belangrijke verantwoordelijkheid als bevoegd gezag voor de nautische veiligheid. Andere partijen zoals DCMR, Inspectie SZW, Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR), en de Zeehavenpolitie zijn het bevoegd gezag voor andere veiligheidsdomeinen zoals externe veiligheid, arbeidsveiligheid, verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Met deze partijen werken wij samen om de veiligheid in de haven te waarborgen.

Wij streven naar een integraal veilige haven zonder 'major incidents'. Mocht er door bijvoorbeeld weersomstandigheden, achterstallig onderhoud, onveilig werken of andere oorzaken een groot incident in de haven plaatsvinden, dan heeft dat een grote impact op de veiligheid, bereikbaarheid en het imago van de Rotterdamse haven.

Onze verantwoordelijkheid voor veiligheid

Veiligheid kent voor het Havenbedrijf Rotterdam veel verschillende domeinen. Voor een aantal onderwerpen zijn we juridisch verantwoordelijk, namelijk nautische veiligheid, toezicht op de naleving van de Havenbeveiligingswet en de veiligheid van onze medewerkers.

Nautische veiligheid
In de statutaire doelen van het Havenbedrijf Rotterdam is vastgelegd dat we als organisatie verantwoordelijk zijn voor de bevordering van een effectieve, veilige en efficiënte afhandeling van het scheepvaartverkeer en het zorgdragen voor nautische en maritieme orde en veiligheid, alsmede het optreden als bevoegde havenautoriteit in het Rotterdamse havengebied.

Binnen het Havenbedrijf is de nautische veiligheid belegd bij de Divisie Havenmeester onder leiding van de (Rijks)Havenmeester. Door het veilig en efficiënt afhandelen en begeleiden van de scheepvaart spant de Divisie zich in voor een veilige en optimaal bereikbare haven. De Divisie Havenmeester handhaaft de nautische orde, onder andere door het uitvoeren van patrouilles met vaartuigen en verkeersbegeleiding vanuit de verkeerscentrales. De scheepvaart wordt op afstand begeleid door middel van monitoren, informeren, adviseren en indien nodig instrueren. Daarnaast zorgen de multifunctionele patrouillevaartuigen voor een vlotte en veilige begeleiding van het scheepvaartverkeer ter plekke. De (Rijks)Havenmeester is tevens aangewezen als havenmeester van Schiedam, Dordrecht, Papendrecht en Zwijndrecht.

De veiligheid van het scheepvaartverkeer wordt aan de hand van de Nautische Safety Index (NSI) gerapporteerd. Sinds 2016 is er een nieuwe definitie en score voor de NSI, waarbij de ernst van incidenten bepaalt hoe zwaar deze meewegen in de index. Voorheen relateerde de NSI het aantal ongevallen aan het aantal scheepsbezoeken, maar uit analyse van data over de periode 2006 tot en met 2014 is gebleken dat verkeersdichtheid waarschijnlijk weinig invloed heeft op het ontstaan van ongevallen dan wel de verkeersintensiteit in statistische terminologie weinig tot geen duiding geeft.

De nieuw gedefinieerde NSI is nu een rapportcijfer waarbij de ernst van de ongevallen wordt meegewogen in afbreukpunten. Bij het vaststellen van de nieuwe NSI is gekozen om de gemiddelde gewogen score van alle ongevallen over de periode 2012 – 2015 om te zetten in het ijkcijfer 7,00. Dit rapportcijfer is tot stand gekomen door alle ongevallen die plaatsvinden in ons beheersgebied te wegen. In 2016 kwam de NSI met een 7,53, boven de norm van 7,0 uit.

In 2016 vonden er geen zeer ernstige ongevallen plaats. Een nautisch ongeval wordt als zeer ernstig beschouwd als er één of meer van de volgende factoren voorkomen: dodelijke of zwaargewonde slachtoffers, grote vaarweg-, scheeps-, lading- of milieuschade of als er een volledige stremming is geweest van één uur of meer. In 2016 vond er één ernstig ongeval plaats. In het Breeddiep strandde een binnenvaartschip en verloor hierbij een aanzienlijke hoeveelheid olie. In totaal zijn in 2016 358 nautische ongevallen en voorvallen gerapporteerd. Verreweg het grootste deel hiervan betreft kleine ongevallen, zoals loswaaien van duwbakken, gebroken trossen, black-outs van schepen en near miss situaties.

Afmeervoorzieningen voor duwbakken
Om het aantal incidenten met losgewaaide duwbakken te laten dalen voorzien wij de ankerplaats ‘Strekdam’, ter hoogte van het Eiland van Brienenoord van vijf ligplaatsen waar duwbakken veilig kunnen afmeren. Oplevering hiervan wordt in december 2017 verwacht. Voor de korte termijn is het aantal incidenten met duwbakken gedaald door intensivering van klantgesprekken hierover.

Transport- en Milieuveiligheid
Inspecteurs van de Divisie Havenmeester controleren of schepen de scheepvaartregels op het gebied van milieu en veiligheid naleven. De mate waarin een geïnspecteerd schip voldoet aan de wet- en regelgeving bepaalt de hoogte van de Safety & Environmental Index (SEI). Voldoet een schip aan alle normen dan scoort deze een 10 op een schaal van 0 tot 10. Als er op een schip onvolkomenheden worden geconstateerd, dan vindt aftrek plaats aan de hand van de aard van de onvolkomenheid. Dit levert het rapportcijfer van het betreffende schip op. De gemiddelde score van alle geïnspecteerde schepen is de SEI. Hiervoor is de norm een 9,0. In 2016 kwam dit cijfer uit op een 9,35.

Naleving beveiligingsvoorschriften
Als Port Security Officer is de Havenmeester ook verantwoordelijk voor de naleving van de beveiligingsvoorschriften voor terminals zoals vastgelegd in de Havenbeveiligingswet. De Divisie Havenmeester zorgt voor certificering volgens de International Ship and Port facility Security code (ISPS) en ziet toe op de naleving hiervan. In 2016 hebben we 278 inspecties uitgevoerd. Het resultaat van de uitgevoerde ISPS-controles is uitgekomen op een 7,15 en voldoet hiermee aan de norm van een 7,1. In slechts 4,4% van de gevallen werden veiligheidssituaties afgekeurd. Ook hiermee wordt aan de norm van 10% voldaan.

Veiligheid van onze medewerkers
Onze medewerkers zijn ons kapitaal en het is dan ook van belang dat zij gezond en veilig kunnen werken. Als werkgever heeft het Havenbedrijf Rotterdam de wettelijke verplichting om te voldoen aan de Arbeidsomstandighedenwet. In 2016 was sprake van 292 werkdagen verzuim als gevolg van aan arbeid gerelateerde ongevallen van onze medewerkers. Eén van onze medewerkers is door een arbeidsgerelateerd ongeval op het werk langer dan 24 uur in het ziekenhuis opgenomen geweest. Dit betrof een ongeval op een patrouillevaartuig waarbij een medewerker ernstig gewond raakte aan zijn been. De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft het ongeval onderzocht.

Veiligheid in de keten

Alhoewel wij geen juridische verantwoordelijkheid dragen voor niet-nautische veiligheidsdomeinen, zoals milieu-veiligheid en grensbewaking, bestrijding van criminaliteit, werken wij op deze domeinen wel nauw samen met de verschillende veiligheidspartners aan een veilige haven. Op het land vormen de Milieudienst Rijnmond (DCMR) en de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR) het bevoegd gezag voor respectievelijk de bewaking van de milieukwaliteit en voor rampenbestrijding, crisisbeheersing, risicobeheersing, brandweerzorg, ambulancezorg en geneeskundige hulpverlening; zij stellen in opdracht van gemeente en Provincie Zuid-Holland veiligheidskaders op en zien toe op de naleving ervan. Het toezicht op de naleving van de Arbo-wet is in handen van de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het werk van de Zeehavenpolitie richt zich onder meer op nautisch toezicht, milieuhandhaving, bestrijding van criminaliteit, grensbewaking en het afhandelen van incidenten op het water. De Douane is verantwoordelijk voor het toezicht op de in-, uit- en doorvoer van goederen. Met al de verschillende instanties voeren wij structureel overleg om de aspecten van vergunningsverlening, toezicht en handhaving te bespreken.

Meld Misdaad Anoniem ‘Veilige haven’
Drugssmokkel en daaraan gerelateerde criminaliteit vormen een probleem in de Rotterdamse haven. De Douane is in dit geval het bevoegde gezag. Toch vinden we dit onderwerp dermate belangrijk dat we aan de aanpak van dit probleem willen bijdragen. In februari lanceerden we samen met het Openbaar Ministerie, de Zeehavenpolitie, Douane, Deltalinqs, gemeente Rotterdam en Meld Misdaad Anoniem de campagne ‘Veilige haven’. De campagne richt zich op het tegengaan van criminele activiteiten in de haven, zoals drugs- en mensensmokkel en ladingdiefstal.

Cyber security
Haven en Havenbedrijf zetten steeds meer in op digitale technologieën. Door toenemende digitalisering neemt het risico toe dat de Rotterdamse haven doelwit wordt van een cyberaanval. Hierdoor kunnen (kritische) systemen uitvallen. De haven als mogelijk doelwit van cyber crime is dan ook als een van de toprisico’s voor de haven geïdentificeerd. In 2016 is de Havenmeester om die reden namens de politie, Deltalinqs, de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam aangesteld als Port Cyber Resilience Officer (Port CRO). Hij is verantwoordelijk voor het realiseren van het Port CRO-programma. Het doel van dit programma is om gezamenlijk de cyber resilience in de haven te verhogen, de cyber security awareness te vergroten, de geoefendheid van organisaties te intensiveren en risicomanagement op dit vlak op te bouwen. Als onderdeel van het Port CRO-programma lanceerden we op 30 november 2016 tegelijk met Schiphol twee websites om de digitale weerbaarheid te bevorderen. De twee initiatieven 'CYSSEC' en 'FERM' bieden een platform voor bedrijven ‘op het droge’, ‘in de lucht’ en ‘op het water’ in de mainports voor informatie en samenwerking over cyber beveiliging. Ook werken we intern aan onze eigen online veiligheid.

Terroristische dreiging
De mogelijkheid op een terroristische aanslag in de Rotterdamse haven is als risico gesignaleerd. Een aanslag door terroristen kan een grote impact hebben op de veiligheid, de bereikbaarheid en het imago van de haven. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft in overleg met de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond maatregelen genomen.