Belangrijkste risico’s

Hierna zijn mogelijke gebeurtenissen die van invloed kunnen zijn op het bereiken van de ondernemingsdoelstellingen of ontwikkelingen die een belangrijk gevolg hebben voor het Havenbedrijf Rotterdam, onze belangrijkste risico’s, beschreven. Onze belangrijkste ofwel toprisico's in 2016, zijn onderverdeeld in de categorieën: strategisch, operationeel, compliance, financiële verslaglegging en financieel. Wij hebben de risico’s eerst zonder maatregelen (inherent) ingeschat en afgezet tegen onze risicobereidheid. Deze beoordeling vormt de basis voor het treffen van maatregelen om het risico te beperken en het restrisico (= na maatregelen) binnen de voor ons aanvaardbare grenzen te houden. Ons uitgangspunt daarbij is dat wij terughoudend zijn in het nemen van risico’s. Dit geldt des te meer voor risico’s verbonden aan onze publieke taak als Divisie Havenmeester en gerelateerd aan veiligheid, het voldoen aan wet- en regelgeving en betrouwbare financiële verslaglegging.

Strategische risico's

Hieronder vallen risico’s die een belemmering vormen voor de realisatie van de ondernemingsstrategie en/of ons bestaansrecht. Ze omvatten onder andere onzekerheden die betrekking hebben op of gepaard gaan met ontwikkelingen in ons concurrerend vermogen en/of maatschappelijke ontwikkelingen.

Hoge ketenkosten

Risico:
De Rotterdamse haven is vanwege hoge ketenkosten niet aantrekkelijk voor partijen om zich er te vestigen en/of goederen over te slaan. Lading vermindert en klanten gaan/blijven weg. Hierdoor verslechtert de concurrentiepositie van de Rotterdamse haven.

Maatregel:
Het Havenbedrijf Rotterdam investeert in de infrastructuur in de haven, maar ook in het achterlandtransport. Samen met de verbeteringen in het fysieke product en digitalisering van de logistieke keten, werken wij aan behoud en verbetering van concurrentiepositie van de Rotterdamse haven in de keten. Denk daarbij aan Rotterdam Logistics Lab (zie risico digitalisering logistieke keten) en Spoorprogramma (zie risico beschikbare infrastructuur en bereikbaarheid haven). Verder, om de Rotterdamse haven als vestigingslocatie aantrekkelijk te houden en duurzaam te groeien, werken wij onder meer aan clustervorming van activiteiten in de haven en hergebruik van restwarmte, stoom en CO2. Zo participeren wij in projecten zoals ROAD (CO2-afvang/opslag), Masterplan Deltaplan Energie-infrastructuur, Actieplan Versterking Industriecluster Rotterdam/Moerdijk en werken we alleen of met anderen aan diverse dossiers voor concurrentie op een gelijk speelveld met andere (Europese) havens (zie risico Strengere wet- en regelgeving).

Beschikbare infrastructuur en bereikbaarheid haven

Risico:
De beschikbare infrastructuur is niet in staat om de marktvraag op het gebied van achterlandtransport te faciliteren. De resulterende congestie in en rond de Rotterdamse haven heeft een negatieve impact op de bereikbaarheid van de haven, ons imago en het investeringsklimaat.

Maatregel:
Wij verkennen periodiek knelpunten in en rond de haven ter ontwikkeling van de haveninfrastructuur. Bereikbaarheidsvraagstukken voor weg, spoor, pijpleiding en binnenvaart worden daarbij integraal opgepakt door onze Bereikbaarheidsboard. Daarnaast participeren wij actief in De Verkeersonderneming voor een bereikbare stad, haven en regio. En werken wij aan projecten zoals het Theemswegtracé, Spoorprogramma en Verdieping Nieuwe Waterweg ter behoud en verbetering van de bereikbaarheid.

Digitalisering logistieke keten

Risico:
Digitalisering en daarmee een efficiënte afhandeling in de logistieke keten wordt beperkt. Doordat de juiste tools ontbreken en/of doordat partijen geen vertrouwen hebben in elkaar en/of de data. Ketenkosten verlagen niet en de concurrentiepositie van de Rotterdamse haven verslechtert.

Maatregel:
Vanuit projecten als Port Call Optimisation, Nextlogic en Rotterdam Logistics Lab werkt het Havenbedrijf Rotterdam aan tools waarbij data eenduidig en betrouwbaar toegankelijk zijn, en partijen deze op een veilige manier kunnen delen. Daarnaast zijn wij medeoprichter en aandeelhouder van Portbase. Portbase heeft tot doel efficiënte en eenvoudige data- en informatie-uitwisseling tussen partijen in de haven mogelijk te maken.

Terminal operatie Maasvlakte 2

Risico:
Nieuwe terminals op Maasvlakte 2 zijn later dan gepland volledig operationeel. Hierdoor gaat lading naar andere havens, zoals Antwerpen. De oorzaken voor de vertraging kunnen divers zijn.

Maatregel:
Het Havenbedrijf Rotterdam is in gesprek met terminals, rederijen en andere betrokken partijen om het verleggen van lading te voorkomen en gevolgen hiervan te beperken. Daarnaast werken wij aan het beperken van de congestie op de reeds operationele (delen van) terminals en het bevorderen van een optimale doorstroom op, van en naar de Maasvlakte. Bijvoorbeeld door een efficiëntere afhandeling van de containerbinnenvaart met Nextlogic, samenwerking met Noord-Limburg, verbreding Breeddiep en aanleg van de Container Exchange Route (CER).

Rotterdamse haven haalt CO2-reductiedoelstellingen niet

Risico:
De Rotterdamse haven haalt de doelstellingen op het gebied van CO2-reductie niet. Rotterdam realiseert hiermee haar streven om koploper en Havenbedrijf Rotterdam zijn doelstelling om toonaangevend te zijn in duurzaamheid niet. Dit heeft een negatief effect op het imago en de concurrentiepositie van de Rotterdamse haven.

Maatregel:
Wij werken onder andere samen met klanten en de gemeente aan drie elkaar aanvullende paden:

  • Reduce: efficiënter gebruik van fossiele energie en schonere productie;
  • Re-use: hergebruik van reststromen, sluiten van kringlopen;
  • Re-place: vervanging fossiel door hernieuwbare bronnen.

Voorbeelden van projecten zijn ROAD, Vondelingenwarmte (onderdeel van het Masterplan Deltaplan Energie-infrastructuur) en Actieplan Versterking Industriecluster Rotterdam/Moerdijk. Daarnaast richten wij ons onder meer op het aantrekken van de recycling industrie (onder andere Waste-2-chemicals) en offshore windindustrie. Via het programma Energietransitie trachten wij verder initiatieven te verbinden en de krachten in de haven te bundelen. Zo ondertekenden wij met een aantal andere Nederlandse bedrijven het Pleidooi voor versnelling van de Energietransitie dat tijdens de Nationale Klimaattop (26 oktober 2016) is gepresenteerd.

Operationele risico’s

Hieronder vallen risico’s die de operationele activiteiten beïnvloeden. Deze omvatten onder andere onzekerheden die gerelateerd zijn aan de interne organisatie, informatiesystemen, onze reputatie en producten/diensten.

Incident op water en/of land

Risico:
Door weersomstandigheden, achterstallig onderhoud, onveilig werken of andere oorzaken vindt er een groot incident (of een reeks kleinere incidenten) in de haven plaats op het land en/of water. Dit heeft een grote impact op de veiligheid, bereikbaarheid en het imago van de Rotterdamse haven, waardoor het draagvlak voor de haven afneemt.

Maatregel:
De Divisie Havenmeester (DHMR) treft maatregelen voor het waarborgen van de nautische veiligheid, waaronder scheepvaartbegeleiding, toezicht door patrouillevaartuigen, inspectie van schepen en incidentenbestrijding. Milieudienst Rijnmond (DCMR) en Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR) zien toe op de veiligheid op het land. Het Havenbedrijf Rotterdam zorgt onder meer dat inrichting en onderhoud van buitenruimte en weginfrastructuur conform landelijke richtlijnen en eisen blijven en dat veiligheidscontouren en -zoneringen in onder andere de bestemmingsplannen worden opgenomen.

Terroristische aanslag in de haven

Risico:
Er vindt een terroristische aanslag plaats in de haven van Rotterdam. Dit heeft een grote impact op de veiligheid, bereikbaarheid en het imago van de Rotterdamse haven, waardoor het draagvlak voor de haven afneemt.

Maatregel:
Het Havenbedrijf Rotterdam en DHMR treffen maatregelen zoals een crisismanagementplan, patrouillevaart en beveiligingsmaatregelen. Daarnaast ziet de DHMR als Port Security Officer (PSO) namens de burgemeester toe op de naleving van de Havenbeveiligingswet in het haven- en industriecomplex. Wij treden verder waar nodig en mogelijk samen op met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (ministerie van Veiligheid en Justitie) die verantwoordelijk is voor terrorismebestrijding in Nederland.

Haven doelwit van cybercrime

Risico:
De Rotterdamse haven is doelwit van een cyberaanval waardoor (kritische) systemen van bedrijven in de haven, waaronder van het Havenbedrijf Rotterdam, uitvallen en informatie niet beschikbaar en/of betrouwbaar is. Dit verstoort de logistieke ketens en scheepvaartafwikkeling en heeft een negatieve impact op de veiligheid en bereikbaarheid van de Rotterdamse haven.

Maatregel:
Het Havenbedrijf Rotterdam treft diverse maatregelen zoals inbraakdetectie op netwerken, redundante uitvoering van kritische systemen en information security awareness-trainingen. Daarnaast nemen wij deel aan het havenbreed overleg Nationaal Cyber Security Centrum - Information Sharing Analysis Centre.
Om de weerbaarheid tegen cyberaanvallen in de Rotterdamse haven te vergroten, werken wij samen met de politie, Deltalinqs en de gemeente Rotterdam aan het programma FERM. Onze Havenmeester René de Vries is het boegbeeld hiervan en per 8 juni 2016 aangesteld als Port Cyber Resilience Officer (CRO). Als onderdeel van het programma FERM heeft afgelopen 2 november een havenbrede cyberoefening onder leiding van de burgemeester van Rotterdam plaatsgevonden.

Interne organisatie niet ‘ready for the future’

Risico:
Het Havenbedrijf Rotterdam beschikt niet over de juiste kennis, ervaring, houding en benodigde flexibiliteit om nieuwe business te ontwikkelen en in te spelen op veranderende markten.

Maatregel:
Wij treffen diverse maatregelen om onze toekomstbestendigheid en wendbaarheid te vergroten. Onderdeel daarvan is het Transitieprogramma gericht op het opleiden en ontwikkelen van onze medewerkers en managers. Daarnaast is ons personeelsaannamebeleid gericht op het werven van personeel met kennis en ervaring van nieuwe markten. Daarbij werven wij op potentie en functie.

Compliance risico’s

Hieronder vallen risico’s die voortvloeien uit wet- en regelgeving. Deze omvatten onder andere onzekerheden door het opereren in een omgeving met veel, complexe en veranderende wet- en regelgeving.

Strengere wet- en regelgeving zorgt voor ongelijk speelveld

Risico:
Rotterdam is minder aantrekkelijk als vestigingslocatie doordat lokale, nationale of Europese wet- en regelgeving ten aanzien van onder andere milieu, vennootschapsbelasting en de handhaving daarop strenger wordt en een gelijk speelveld met andere (Europese) havens ontbreekt. Hierdoor worden het Havenbedrijf Rotterdam en zijn klanten beperkt in de uitbreiding van bestaande en ontwikkeling van nieuwe activiteiten.

Maatregel:
Wij trachten op het gebied van bijvoorbeeld milieuwetgeving de milieugebruiksruimte zo efficiënt mogelijk in te richten om te kunnen groeien binnen de grenzen van de wetgeving. Daarnaast is het Havenbedrijf Rotterdam actief in Den Haag en Brussel op dossiers zoals CO2-afvang en -opslag, CO2-emissieprijs, inspectiekosten, eisen aan bemanningsleden en stikstofbeleid om tot werkbare oplossingen voor diverse partijen te komen. Ons uitgangspunt daarbij is duurzame groei en een gelijk speelveld met andere (Europese) havens.

De Staat heeft in april 2016 het besluit van de Europese Commissie dat de Nederlandse zeehavens vennootschapsbelastingplichtig worden, overgenomen. Vennootschapsbelasting staat hier nog wel als voorbeeld van strengere wet- en regelgeving dat leidt tot een ongelijk speelveld. De kans op invoering is weliswaar 100%, maar de financiële impact is nog niet precies vast te stellen. Gesprekken met partijen worden voortgezet om deze beperkt te houden en het investerend vermogen op peil te houden.

Financiële verslagleggingsrisico’s

Hieronder vallen risico’s die van invloed zijn op de betrouwbaarheid van financiële verslaglegging. Er zijn, na maatregelen, geen materiële financiële verslagleggingsrisico’s, zie ook de managementverklaring.

Financiële risico’s

De langjarige, kapitaalintensieve en internationale activiteiten leiden ertoe dat het Havenbedrijf Rotterdam en haar deelnemingen blootgesteld worden aan verschillende financiële risico’s zoals koers-, liquiditeits-, valuta-, renterisico’s en onzekerheden in de mogelijkheid om financiering aan te trekken . Alle transacties worden vastgelegd in het Treasury Management Systeem en/of de financiële administratie. Financiële risico’s boven de 10 miljoen euro worden gemitigeerd. Bij aanvang van een in- en verkoopcontract toetsen we de kredietwaardigheid van de klant of leverancier. Bij verslechtering van het kredietrisico en aanwijzingen van faillissement van klanten of leveranciers wordt er gekeken of er actie ondernomen dient te worden. Om kredietrisico te beperken worden er mitigerende maatregelen genomen zoals bankgaranties, borgstellingen, vooruitbetalingen en automatische incasso’s. Het Havenbedrijf handelt enkel met kredietwaardige partijen en heeft procedures opgesteld om de omvang van het kredietrisico bij elke partij te beperken. De monitoring van het kredietrisico vindt plaats op basis van credit rating en/of credit default swap rate. Het is ons beleid dat transacties afgesloten kunnen worden met geaccordeerde tegenpartijen met minimaal een A lange termijn rating en een Credit Default Swap spread lager dan 100.Lees meer over onze financiële risico’s en de daarbij behorende maatregelen onder Financiële instrumenten en risicobeheersing in de Jaarrekening.

Schematische weergave risico's

Open Schematische weergave risico's for viewing

 

Risico’s

Materieel thema

Strategische risico’s

 

Hoge ketenkosten

Level playing field

Beschikbare infrastructuur en bereikbaarheid haven

Kwaliteit haveninfrastructuur en Bereikbaarheid

Digitalisering logistieke keten

Digitalisering

Terminaloperatie Maasvlakte 2

Bereikbaarheid

Rotterdamse haven haalt CO2-doelstellingen niet

CO2 emissies

Operationele risico’s

 

Incident op water en/of land

Veiligheid

Terroristische aanslag in de haven

Veiligheid

Haven doelwit van cybercrime

Veiligheid

Interne organisatie niet ‘ready fort he future’

Efficiënte en wendbare organisatie

Compliance risico’s

 

Strengere wet- en regelgeving

Level playing field

Financiële verslagleggingsrisico's

 

Geen belangrijke risico's, zie managementverklaring

 

Financiële risico’s

 

Diverse risico's met betrekking tot de financiële positie, zoals koers-, liquiditeits-, valuta-, renterisico's en onzekerheden in de mogelijkheid om financiering aan te trekken